Prof. Dr. Nevzat Tarhan: Gençleri kayıp nesil ilan etmek en büyük hata!
Türk gençliği nereye gidiyor? Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Hicrethaber.com’a konuşarak genç kuşağın dijital dünyayla şekillenen yaşamını, özgürlük anlayışını ve adalet arayışını değerlendirdi. Tarhan’ın, “Gençler bilgiye çok kolay ulaşıyor ama bilgeliği aynı kolaylıkla elde edemiyor.” sözleri dikkat çekti.

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Hicrethaber.com’a yaptığı değerlendirmede Türk gençliğinin değişen dünyasını ele aldı. Gençleri suçlamak ve kayıp nesil olarak görmek yerine onları anlamak gerektiğini vurgulayan Tarhan, dijital çağın gençlerinin bilgiye hızlı ulaştığını ancak bilgeliği aynı hızla kazanamadığını belirterek önemli mesajlar verdi.
Hicrethaber.com için özel röportaj
PROF. DR. NEVZAT TARHAN
Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist
1. Hocam, açıkça sormak istiyorum: Türk gençliği nereye gidiyor? Geleceğin Türkiye'sini emanet edeceğimiz gençlerimizde nasıl bir değişim görüyorsunuz?
Gençliğimiz hakkında konuşurken önce şu hataya düşmememiz gerekiyor: Gençleri suçlamak, yargılamak ve onları kayıp nesil olarak görmek… Gençler bizim geleceğimiz. Onları doğru anlayamazsak, onların dünyasına giremezsek geleceği de doğru inşa edemeyiz.
Bugün karşımızda dijital dünyanın içine doğmuş bir nesil var. Bu gençler bilgiye çok hızlı ulaşıyor, özgürlüğüne düşkün, adalet duygusu yüksek ve otoriteyi sorguluyor. Bunlar aslında kötü özellikler değil. Doğru yönlendirildiğinde çok büyük bir potansiyele dönüşebilir. Fakat önemli bir sorun var: Gençler bilgiye çok kolay ulaşıyor ama bilgeliği aynı kolaylıkla elde edemiyor…
Eskiden kültür aktarımını aile, okul ve sosyal çevre yapardı. Şimdi bu görevi büyük ölçüde dijital dünya üstlenmiş durumda. Sosyal medya, gençlerin yalnızca eğlence alışkanlıklarını değil, kimliklerini, değerlerini, hayattan beklentilerini ve mutluluk anlayışlarını da etkiliyor.
Modern kültür, gençlere sürekli haz almayı, tüketmeyi, eğlenmeyi ve popüler olmayı öneriyor. Oysa insanın psikolojik ihtiyaçları arasında yalnızca haz yoktur. Anlam arayışı, aidiyet, güven, sevgi ve bir amaca bağlanma ihtiyacı da vardır.
Bir gencin hayatta uğruna mücadele edeceği bir ideali yoksa, önüne çıkan her çekici uyarana kapılabilir. Burada önemli olan, gence yalnızca meslek ve kariyer hedefi vermek değil, nasıl bir insan olmak istediğini de düşündürmektir.
Ben gençlerin üç özelliğe sahip olması gerektiğini vurguluyorum: İdealist, realist ve aktivist olmak. Yani yüksek hedefleri olacak, gerçeklerden kopmayacak ve düşüncelerini hayata geçirmek için çalışacak.
Türkiye'nin gençlerini kaybettiğimizi düşünmüyorum. Ancak gençlere doğru rol modeller sunamazsak, onların yüksek idealler geliştirmesine yardımcı olamazsak çok önemli bir potansiyeli heba edebiliriz. Gençleri eleştirmek yerine onlara örnek olmak zorundayız.
2. Son 10 yılda gençler arasında kumar, sanal bahis, alkol ve uyuşturucu bağımlılığına ilişkin endişeler neden büyüdü? Gençlerimizi bu bataklığa iten temel neden nedir?
Bağımlılık meselesini yalnızca irade zayıflığı veya ahlaki bir sorun olarak görmemek gerekiyor. Bağımlılık aynı zamanda beynin ödül mekanizmasını etkileyen ciddi bir hastalıktır. Beyin hastalığıdır bağımlılık.
İnsan beyninde ödül sistemi vardır. Bir başarı elde ettiğimizde, sevdiğimiz bir işi yaptığımızda, güzel bir sosyal ilişki yaşadığımızda bu sistem harekete geçer. Ancak kumar, uyuşturucu, alkol veya bazı dijital davranışlar bu ödül sistemini doğal olmayan biçimde uyarabilir.
Özellikle sanal kumar ve bahis konusunda çok ciddi bir tehlikeyle karşı karşıyayız. Eskiden kumar oynamak için belirli bir mekâna gitmek gerekiyordu. Şimdi cep telefonu olan bir insan, günün her saatinde kumara ulaşabiliyor.
Kumar bağımlılığında insanın beynindeki ödül yolları giderek güçleniyor. Kişi önce kazanmak için oynuyor. Kaybettiğinde ise kaybettiğini geri kazanmak için oynamaya devam ediyor. Sonra borçlanıyor, ailesinden gizliyor, yalan söylemeye başlıyor. Bu süreç aileleri dağıtabiliyor, ekonomik yıkıma ve ağır ruhsal sorunlara neden olabiliyor.
Burada özellikle vurgulamak istediğim bir şey var: Kumar bağımlılığı sessiz ilerleyen bir salgın gibi yayılabiliyor. Bir insanın hayatı dışarıdan normal görünürken içeride çok ciddi bir çöküş yaşanabiliyor.
Madde ve alkol bağımlılığında da benzer biçimde biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenler bir araya geliyor. Gençlerde yalnızlık, duygusal ihmal, travmatik yaşantılar, akran baskısı, kolay erişim ve hayatın anlamını bulamama gibi durumlar bağımlılık riskini artırabiliyor.
Gençlere sadece korkutarak, yasaklayarak veya nasihat ederek ulaşamayız. Onlara sağlıklı haz kaynakları, anlamlı hedefler, güçlü arkadaşlıklar, spor, sanat ve güvenli aile ilişkileri sunmamız gerekiyor.
Bağımlılığa karşı mücadelede tedavi kadar önleme çalışmaları da önemlidir. Çünkü bağımlılık geliştikten sonra tedavi mümkün olsa da süreç çok daha zahmetli hale gelir.
3. Aile kurumu alarm mı veriyor? Evlilik, sadakat, anne-baba sorumluluğu ve çocuk yetiştirme anlayışında neler değişti?
Aile kurumunda ciddi bir dönüşüm yaşanıyor. Ben aileyi toplumun temel yapı taşı olarak görüyorum. Nasıl ki bir binanın temeli zayıfladığında bina risk altına girerse, aile bağları zayıfladığında toplumsal yapı da bundan etkilenir.
Modern hayat bireyselliği öne çıkarıyor. Bireyselleşme tek başına kötü değildir. Ancak bireyselleşme bencilliğe dönüştüğünde, insan yalnızca kendi mutluluğunu ve çıkarlarını düşünmeye başladığında ilişkiler zarar görüyor.
Evlilikte artık tahammül, sabır, sorumluluk ve fedakârlık kavramları eskisi kadar önemsenmeyebiliyor. Birçok insan evliliği sürekli mutlu olacağı, hiç sorun yaşamayacağı bir ilişki olarak hayal ediyor. Oysa evlilik yalnızca romantik duygularla sürdürülebilecek bir birliktelik değildir.
Ben evlilikte beş temel değerden söz ediyorum: Sevgi, saygı, sabır, sadakat ve samimiyet. Bunlar bir evliliğin psikolojik temelini oluşturur.
Özellikle sadakat çok önemlidir. Sadakat yalnızca eşini aldatmamak değildir. Verdiği sözde durmak, dürüst olmak, güven vermek ve ilişkiye emek harcamaktır.
Bugün evliliklerde karşılaştığımız sorunlardan biri de duygusal mesafenin artmasıdır. Aynı evde yaşayan insanlar birbirlerinin dünyasından uzaklaşabiliyor. Birbirlerini dinlemiyor, anlamıyor, birlikte kaliteli zaman geçirmiyorlar.
Anne-babalık anlayışında da önemli değişimler var. Bazı aileler çocuğun her isteğini yerine getirmeyi iyi ebeveynlik olarak görüyor. Oysa çocuğa sürekli haz sunmak onu hayata hazırlamak değildir. Çocuğun sorumluluk almayı, beklemeyi, hayır cevabını kabul etmeyi, problem çözmeyi öğrenmesi gerekiyor.
Aileyi korumak, her şartta bir evliliğin devam etmesini istemek anlamına da gelmemeli. Şiddetin, istismarın ve ağır güvensizliğin bulunduğu ilişkilerde öncelik bireylerin güvenliğidir.

Sağlıklı aile, hiç sorun yaşanmayan aile değildir. Sorunları sevgi, saygı ve iş birliğiyle çözebilen ailedir. Aileyi gerçekten korumak istiyorsak aile içindeki güveni yeniden güçlendirmeliyiz.
4. Televizyonlarda aldatma, cinayet ve aile içi skandalların saatlerce konuşulması toplumu nasıl etkiliyor? Bu programlar kaldırılmalı mı, yoksa ciddi biçimde sınırlandırılmalı mı?
Bu tür programların toplum üzerindeki etkilerini değerlendirirken psikolojik bir mekanizmaya dikkat etmek gerekiyor. İnsan beyni olumsuz olaylara karşı daha hassastır. Cinayet, ihanet, şiddet ve skandal gibi konular insanların merak duygusunu harekete geçirir. Televizyonlar da bu ilgiyi reytinge dönüştürür.
Ancak burada ciddi bir sorun var. Bir toplumda istisnai olarak yaşanan olumsuz olaylar sürekli ekranlara taşındığında, insanlar bunları toplumun genel gerçeğiymiş gibi algılamaya başlayabiliyor.
Örneğin sürekli aldatma hikâyeleri izleyen bir insan, kendi evliliğinde de benzer olayların yaşanabileceğine ilişkin aşırı kuşku geliştirebilir. Güven duygusu zayıflayabilir. Oysa aileyi bir arada tutan temel unsurlardan biri güvendir.
Bu programların başka bir tehlikesi de olumsuz davranışların normalleşmesidir. İnsan sürekli aynı tür davranışları gördüğünde, başlangıçta şaşırdığı veya yanlış bulduğu bazı durumlara karşı duyarsızlaşabilir.
Ben bu yayınların etkisini geçmişte sosyal bir virüse benzeterek anlattım. Çünkü etkileri her zaman hemen ortaya çıkmaz. Zaman içinde toplumun değerler sistemini, birbirine güvenini ve davranış kalıplarını etkileyebilir.
Özellikle çocukların ekran başında olduğu saatlerde bu içeriklerin çok daha sıkı yayıncılık ilkelerine tabi olması gerekir. İnsan onurunu koruyan, mağduru ikinci kez örselemeyen, suçun ayrıntılarını teşvik edici biçimde sunmayan ve aile mahremiyetine saygılı bir yayıncılık anlayışı geliştirilmelidir.
Televizyon yalnızca toplumu yansıtan bir ayna değildir. Aynı zamanda toplumsal davranışları etkileyen güçlü bir araçtır. Bu nedenle yayıncıların ciddi bir sosyal sorumluluğu vardır.
5. Bazı dizilerde ihanet, şiddet ve aile parçalanması sıradan bir yaşam biçimi gibi sunuluyor. Bu içerikler gençlerin bilinçaltını ve aile algısını etkiliyor mu?
İnsan beyni yalnızca yaşayarak öğrenmez. Gözlemleyerek de öğrenir. Psikolojide buna sosyal öğrenme diyoruz. Özellikle çocuklar ve gençler, kendilerine rol model olarak seçtikleri kişilerin davranışlarından etkilenirler.
Bir dizide sürekli şiddet uygulayan, insanları aldatan, yalan söyleyen fakat sonunda güçlü, başarılı ve mutlu gösterilen bir karakter varsa burada yanlış bir öğrenme modeli ortaya çıkabilir.
Genç bu karakteri izlerken bilinçli olarak onun gibi olmak istemeyebilir. Fakat tekrarlanan davranış örüntüleri, özellikle eleştirel değerlendirme becerileri yeterince gelişmemişse, kişinin sosyal norm algısını etkileyebilir.
Burada şuna dikkat etmek gerekiyor: Her şiddet sahnesi izleyen çocuk şiddete yönelmez. Her aldatma hikâyesi izleyen genç sadakatsiz olmaz. İnsan davranışı tek bir nedenle açıklanamaz. Aile yapısı, kişilik özellikleri, sosyal çevre ve izlenen içeriğin nasıl sunulduğu birlikte etkilidir.
Asıl mesele, yanlış davranışların sonuçlarının gösterilip gösterilmediğidir.
Bir yapımda ihanetin aile üzerindeki yıkıcı etkileri, şiddetin mağdurlarda oluşturduğu travma ve yanlış davranışların sonuçları anlatılıyorsa bu içerik izleyicide farkındalık da oluşturabilir.
Fakat ihanet bir başarı, şiddet bir güç gösterisi, yalan söylemek bir zekâ belirtisi olarak sunuluyorsa farklı bir mesaj verilmiş olur.
Bu nedenle medya okuryazarlığı çok önemlidir. Çocuklara ve gençlere yalnızca ne izlememeleri gerektiğini söylemek yerine, izledikleri içerikleri sorgulamayı öğretmeliyiz.
Bir aile, çocuğuyla birlikte izlediği bir dizideki davranışları konuşabiliyorsa, doğru ve yanlışın nedenlerini tartışabiliyorsa bunu değerler eğitimi için fırsata dönüştürebilir.
6. Bugün çocuklarımızı kim yetiştiriyor: Anne ve babalar mı, televizyon dizileri mi, yoksa sosyal medya fenomenleri mi?
Bu soru aslında günümüzün en önemli eğitim sorularından biri.
Geçmişte çocuk bir değer öğrendiğinde bunun kaynağı çoğunlukla ailesi, öğretmeni veya yakın çevresiydi. Bugün ise çocuk, dünyanın herhangi bir yerindeki sosyal medya fenomenini kendisine rol model olarak seçebiliyor.
Üstelik bu rol modelle her gün saatlerce zaman geçiriyor. Onun nasıl konuştuğunu, ne giydiğini, nelere değer verdiğini, neyi başarı olarak gördüğünü izliyor.
Böyle bir ortamda aile çocuğuyla yeterince iletişim kurmuyorsa değer aktarımında dijital dünya daha etkili hale gelebiliyor.
Ben gençlerin sözlerden çok davranışları örnek aldıklarını vurguluyorum. Anne-baba çocuğuna dürüst olmasını söyleyip kendisi sürekli yalan söylüyorsa, çocuk sözleri değil davranışları öğrenir.
Aynı şekilde anne-baba çocuğuna telefonu bırakmasını söylüyor ama kendisi sürekli telefonla ilgileniyorsa burada tutarlı bir rol model yok demektir.
Çocuk yetiştirmede üç temel ihtiyaç var: Sevgi, güven ve sınır.
Sevgi olacak ama sınırsızlık olmayacak. Disiplin olacak ama korku ve baskı olmayacak. Çocuk kendi fikrini ifade edebilecek ama sorumluluklarını da bilecek.
Aile içinde kaliteli zaman geçirmek çok önemli. Birlikte yemek yemek, sohbet etmek, sorunları konuşmak, çocuğu dinlemek ve onun duygularını anlamaya çalışmak koruyucu etki oluşturur.
Özellikle ergenlik döneminde anne-babanın rolü emir veren otorite olmaktan çıkarak rehberlik eden, sınırları koruyan bir yol arkadaşına dönüşmelidir.
Çocuğumuzun hayatında biz güvenilir bir rehber olmazsak, o rehberi başka yerde arayacaktır. Bunun için anne-babaların çocuklarının dijital dünyasını tanıması, hangi içerikleri izlediğini bilmesi ve onunla iletişim halinde olması gerekiyor.

7. Gençler arasında kolay para kazanma, lüks yaşama ve gösteriş merakının artması hangi psikolojik ve toplumsal sorunlardan kaynaklanıyor?
Modern kültürün insana sunduğu önemli mesajlardan biri şu: Daha çok tüketirsen, daha çok görünürsen, daha fazla beğeni alırsan daha mutlu olursun.
Oysa bu, sürdürülebilir bir mutluluk modeli değildir.
Bugün sosyal medyada insanların çoğunlukla hayatlarının en güzel anlarını görüyoruz. Lüks otomobiller, pahalı tatiller, gösterişli evler, sürekli eğlenen ve hiç sorun yaşamıyormuş gibi görünen insanlar...
Gençler bunları izlediğinde kendi hayatıyla karşılaştırma yapıyor. Kendisini eksik, yetersiz veya başarısız hissedebiliyor. Sosyal karşılaştırma mekanizması burada devreye giriyor. Özellikle sosyal medya beğenileriyle beslenen bir onay ihtiyacı ortaya çıkabiliyor. Kişi kendi değerini ürettikleriyle, karakteriyle ve ilişkileriyle değil, başkalarının kendisine verdiği tepkilerle ölçmeye başlıyor.
Bu durum narsisistik eğilimleri, sürekli beğenilme ihtiyacını ve gösteriş davranışlarını besleyebilir. Fakat her gösterişli davranışı da bir kişilik bozukluğu olarak değerlendirmemek gerekir.
Kolay para kazanma isteğinde de benzer bir psikolojik mekanizma vardır. Genç, uzun yıllar emek vererek bir hedefe ulaşmak yerine hemen sonuca gitmek isteyebilir. Sabır, emek ve ertelenmiş haz kavramları önemini kaybedebilir. Ekonomik belirsizlikler ve gelecek kaygısı da bu arayışı güçlendirebilir. Bu nedenle meseleyi yalnızca gençlerin değerleriyle açıklamak doğru olmaz.
İnsanın mutlu olabilmesi için tüketimden ve dışarıdan onay almaktan daha fazlasına ihtiyacı vardır. Bir amaca hizmet etmek, üretmek, başkalarına faydalı olmak ve anlamlı ilişkiler kurmak kalıcı mutluluk açısından önemlidir.
Gençlerimize para kazanmayı öğretelim ama paranın hayatın tek amacı olmadığını da öğretelim. Başarıyı yalnızca zenginlik ve şöhretle tanımlayan bir toplumda gençlerden farklı bir hayat anlayışı geliştirmelerini beklemek gerçekçi değildir.
8. Çocuklarımızı dijital bağımlılıktan, uyuşturucudan, kumardan ve ahlaki yozlaşmadan korumak için artık nasıl bir toplumsal mücadele başlatılmalı?
Burada yalnızca yasaklarla sonuç alabileceğimizi düşünmemeliyiz. Yasakların gerekli olduğu alanlar elbette vardır. Özellikle çocukların zararlı içeriklere, uyuşturucuya ve kumara erişimini önlemek konusunda devletin güçlü düzenlemeler yapması gerekiyor.
Fakat bağımlılıkla mücadele yalnızca erişimi engellemekten ibaret değildir.
Ben bu konuyu üç boyutuyla değerlendiriyorum: Birincisi biyolojik, ikincisi psikolojik, üçüncüsü sosyal boyut. Bağımlılık beynin ödül mekanizmasını etkiliyor. Bu nedenle tıbbi tedavi ve gerektiğinde psikiyatrik destek çok önemli.
Psikolojik boyutta bireyin stresle baş etme becerilerini, dürtü kontrolünü, öz denetimini ve duygusal dayanıklılığını geliştirmek gerekiyor.
Sosyal boyutta ise aile, okul, arkadaş çevresi ve toplumsal değerler devreye giriyor.
Burada özellikle aileye önemli görev düşüyor. Çocuk evinde sevgi, güven ve aidiyet bulabiliyorsa riskli ortamlara yönelme ihtimali azalabilir. Ancak iyi aile ilişkilerinin bağımlılığı kesin olarak önleyeceğini düşünmemeliyiz. Her ailede risk ortaya çıkabilir.
Okullarda yalnızca akademik başarıya odaklanan eğitim anlayışı da yeterli değil. Çocuklara problem çözme, duygularını yönetme, hayır diyebilme, sabretme, empati kurma ve sorumluluk alma becerileri kazandırılmalı.
Toplumun da olumlu rol modellere ihtiyacı var. Sürekli kolay yoldan para kazanan, güç gösterisi yapan, şiddete başvuran insanların görünür olduğu bir kültürel ortamda çocuklara değerler eğitimi vermek zorlaşır.
Medya kuruluşları, eğitim kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum ve sağlık kuruluşları ortak bir koruyucu ruh sağlığı yaklaşımı geliştirmelidir.
Bağımlılık geliştirmiş gençleri dışlamak, etiketlemek, utandırmak ise çözüm değildir. Bu gençlerin tedaviye ulaşabilmesi, yeniden eğitim ve sosyal yaşamla bağ kurabilmesi gerekiyor.
Asıl hedefimiz yalnızca kötülüğü engellemek değil, iyiliği cazip hale getiren bir toplumsal ortam oluşturmaktır.

9. Türkiye'de aileyi ve gençliği korumak için devletin, medyanın, eğitim kurumlarının ve ailelerin ilk üç önceliği ne olmalı?
Ben burada üç temel alana yatırım yapılması gerektiğini düşünüyorum. Birincisi, aileyi güçlendiren sosyal politikalar geliştirmek. Aile yalnızca bireylerin özel hayatıyla ilgili bir kurum değildir. Aynı zamanda toplumsal ruh sağlığını etkileyen temel yapılardan biridir. Evlilik öncesi eğitim, aile danışmanlığı, ebeveynlik becerileri, aile içi iletişim ve çatışma çözme programları yaygınlaştırılmalıdır. Ailelerin ekonomik ve sosyal güçlükleri de dikkate alınmalıdır. İşsizlik, geçim sıkıntısı, barınma sorunları ve gelecek belirsizliği aile içi stresi artırabilir.
İkincisi, eğitimde akademik başarıyla birlikte karakter ve değerler eğitimine önem vermek. Bir çocuğun matematikte çok başarılı olması, onun duygularını doğru yönetebildiği veya sağlıklı ilişkiler kurabildiği anlamına gelmez. Çocuklara dürüstlük, adalet, merhamet, empati, sorumluluk, sabır ve öz denetim kazandırmak gerekiyor. Bunlar yalnızca anlatılarak değil, uygulamalı biçimde, yaşayarak öğrenilecek değerlerdir. Öğretmenlerimizin de bu konuda desteklenmesi gerekiyor.
Üçüncüsü, dijital dünyanın ve medyanın çocuklar üzerindeki etkisini doğru yönetmek. Bugün dijital platformlar gençlerin hayatında çok güçlü bir yere sahip. Bu alanı tamamen yok sayamayız. Fakat çocukları kendi başlarına bırakmak da doğru değil. Yaşa uygun içerik politikaları, etkili denetim, dijital okuryazarlık, aile rehberliği ve teknoloji şirketlerinin sorumlulukları birlikte ele alınmalıdır. Medya kuruluşlarının da reyting kadar toplumsal etkileri düşünmesi gerekir.
Sonuç olarak devlete, aileye, okula veya medyaya tek başına sorumluluk yükleyemeyiz. Bunların hepsinin ortak bir anlayış geliştirmesi gerekiyor.
Ben toplumun korunmasında hukuki normlar, sosyal normlar ve vicdani normların birlikte önemli olduğunu vurguluyorum. Hukuk kuralları koyar, sosyal değerler birlikte yaşamayı düzenler, vicdan ise insanın kendi kendisini denetlemesini sağlar.
Bu üç alan birbirini tamamladığında güçlü bir toplum oluşturabiliriz.
10. Hocam, son olarak 10 yaşındaki bir çocuğun anne ve babasına, 20 yaşındaki bir gencin kendisine ve Türkiye'nin yöneticilerine ayrı ayrı ne söylemek istersiniz?
10 yaşındaki bir çocuğun anne ve babasına şunu söylemek isterim:
Çocuğunuza bırakacağınız en önemli miras yalnızca maddi imkânlar değildir. Ona sevgi, güven, sağlam bir kişilik ve doğru değerler kazandırmanızdır.
Çocuğunuzun her istediğini yapmak zorunda değilsiniz. Ancak onun sevildiğini ve değerli olduğunu hissettirmek zorundasınız.
Çocuğunuza zaman ayırın. Onunla konuşun, onu dinleyin. Yanlış yaptığında kişiliğini değil, davranışını değerlendirin. Başarılarından çok çabasını takdir edin.
Çocuğunuzun hayatında güvenli bir liman olun. Çünkü çocuk dış dünyada ne yaşarsa yaşasın, eve geldiğinde anlaşıldığını ve kabul edildiğini bilmek ister.
20 yaşındaki bir gence şunu söylemek isterim:
Hayatını yalnızca başkalarının beklentilerine göre şekillendirme. Önce kendini tanı, güçlü ve zayıf yönlerini keşfet, varoluşu sorgula ve bir hayat amacı belirle.
Başarıyı sadece para, makam veya şöhret olarak görme. Nasıl bir insan olmak istediğini düşün.
Gençliğin en büyük sermayesi zamandır. Bu sermayeyi doğru kullan. Dijital dünyanın seni yönetmesine izin verme, teknolojiyi sen yönet.
Kısa vadeli hazların peşinden koşmak yerine uzun vadeli hedefler belirle. Hata yapmaktan korkma ama hatalarından ders çıkar.
İdealist ol, gerçekçi ol ve harekete geç. Vicdanını, merhametini ve adalet duygunu kaybetme.
Türkiye'yi yönetenlere ise şunu söylemek isterim:
Bir ülkenin en büyük zenginliği yalnızca ekonomik kaynakları değildir. İyi yetişmiş insan gücüdür.
Güçlü bir Türkiye istiyorsak psikolojik olarak dayanıklı, ahlaki değerleri gelişmiş, bilim üreten, sorgulayan, adalet duygusu yüksek ve sorumluluk sahibi gençler yetiştirmeliyiz.
Aileyi güçlendirecek politikaları, ruh sağlığı hizmetlerini, bağımlılıkla mücadeleyi, eğitimde fırsat eşitliğini ve gençlerin gelecek umutlarını birlikte ele almalıyız.
Çünkü gençler yalnızca söylediklerimize bakmıyor, yaptıklarımızı da görüyor. Toplumun önünde bulunan insanlar dürüstlük, adalet, liyakat ve sorumluluk konusunda örnek olmalı.
Geleceğe yapılacak en büyük yatırım insana yapılan yatırımdır.
Çocuklarımızı koruyalım, gençlerimizi anlayalım, ailelerimizi güçlendirelim. Ama bunu korku kültürüyle değil, sevgi, güven, adalet ve sorumluluk kültürüyle yapalım.
